POZIOM ROZSZERZONY

 Zadanie 1   (4pkt)
Firma X wytwarza pewien produkt $D$. Badania rynku pokazały, że związek między ilością $Q$ produktu $D$, jaką firma jest w stanie zbyć na rynku, a ceną $P$ produktu jest następujący:
$P(Q)=90Q-0,1Q^2 $ dla $ Q\in[0, 900]$,
gdzie $P$ jest ceną za jednostkę produktu w złotych, a $Q$ – ilością produktu w tys. sztuk.
Koszty $K$ wytworzenia produktu $D$ zależą od ilości $Q$ wytwarzanego produktu następująco:
$K(Q)=0,002Q^3+Q^2+29,9985Q+50$
gdzie $K$ jest kosztem produkcji w tys. zł.
Oblicz, przy jakiej wielkości produkcji firma X osiąga największy dochód. Wynik podaj zaokrąglony z dokładnością do $100$ sztuk.
Zapisz obliczenia.

Odpowiedź
$Z(Q)=-0,002Q^3-1,1Q^2+60,0015Q-50$
$Z^\prime(Q)=-0,006Q^2-2,2Q+60,0015$ dla $Q\in[0,900]$
$Q_1=\frac{2,2-\sqrt{6,280036}}{2\cdot(-0,006)}=25,5$
$(Q_2<0)$ Zatem funkcja $Z$ przyjmuje największą wartość dla argumentu $Q_1=25,5$. Dochód firmy jest największy przy wielkości produkcji $25500$ sztuk. Informator CKE
 Zadanie 2   (4pkt)
Tomek i Marek chcą wejść docelowo na szczyt S pewnej góry. W chwili początkowej znajdują się w punkcie P położonym na stoku góry dokładnie na północ od szczytu na wysokości $H_0$ metrów n.p.m. Tomek i Marek chcą dotrzeć do bazy B znajdującej się dokładnie na południe od szczytu na przeciwległym południowym stoku góry na wysokości $H_1$ metrów n.p.m., a następnie z bazy wejść na szczyt leżący na wysokości $H_2$ metrów n.p.m. (zobacz rysunek 1.).

Oblicz długość najkrótszej drogi, jaką muszą pokonać, aby dotrzeć do bazy. Zapisz obliczenia.
Przyjmij, że góra jest stożkiem o kącie rozwarcia a.
Wskazówka: Powierzchnia boczna stożka po rozcięciu wzdłuż tworzącej i rozłożeniu jest wycinkiem koła. Najkrótsza droga do bazy odpowiada najkrótszej drodze z punktu P do B na wycinku koła.
Odpowiedź: $\pi\cdot R\cdot l=\frac{\beta}{2\pi}\cdot \pi\cdot l^2\\ \beta=2\pi\cdot \frac{R}{l}\\|\angle BSP|=\frac{1}{2}\beta=\pi\cdot \frac{R}{l}\\|\angle|BSP|=\pi\cdot \sin\frac{\alpha}{2}.\\|BS|=\frac{|ST|}{\cos \frac{\alpha}{2}}$ oraz $|SQ|=\frac{|SS^\prime|}{\cos\frac{\alpha}{2}}\\|BS|=\frac{H_2-H_1}{\cos\frac{\alpha}{2}}$ oraz $|PS|=|SQ|=\frac{H_2-H_0}{\cos\frac{\alpha}{2}} \\|PB|^2=|PS|^2+|BS|^2-2\cdot |PS|\cdot |BS|\cdot \cos|\angle BSP|\\d=\frac{\sqrt{(H_2-H_0)^2+(H_2-H_1)^2-2(H_2-H_0)(H_2-H_1)\cos(\pi\cdot \sin\frac{\alpha}{2}}}{\cos\frac{\alpha}{2}}$

Informator CKE

 Zadanie 3   (4pkt)
Na rysunku poniżej przedstawiono położenie miejscowości A, B i C oraz zaznaczono odległości między nimi. O godzinie $9\colon00$ z miejscowości A do C wyruszył zastęp harcerzy ,,Tropiciel” i przemieszczał się z prędkością $4$ km/h. O tej samej godzinie z miejscowości B do A wyruszył zastęp harcerzy ,,Korsarze” i przemieszczał się z prędkością $2$ km/h.

Wyznacz godzinę, o której odległość między tymi zastępami harcerzy będzie najmniejsza. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź:
$d_1(t)=4t$ dla $t\in[0,5]$.
$d_2(t)=15-2t$ dla $t\in[0, \frac{15}{2}]$.\\$d(t)=\sqrt{d^2_1(t)+d^2_2(t)}=\sqrt{16t^2+(15-2t)^2}$ dla $t\in[0,5]$.
$f(t)=16t^2+(15-2t)^2=20t^2-60t+225$ dla $t\in[0,5]$\\$t=\frac{60}{2\cdot 20}=1,5\in[0,5]$
Odległość między zastępami harcerzy będzie najmniejsza o godzinie $10\colon30$.
Informator CKE
 Zadanie 4   (4pkt)
Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o polu powierzchni całkowitej równym $24\sqrt{3}$.
Objętość $V$ graniastosłupa w zależności od długości a krawędzi podstawy jest określona wzorem
$V(a)=6a-\frac{1}{8}a^3$ dla $a\in(0,4\sqrt{3})$.
Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa. Oblicz tę największą objętość. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź: Funkcja $V$ jest rosnąca w przedziale $(0,4]$ i malejąca w przedziale $[4,4\sqrt{3})$. Stąd funkcja V osiąga wartość największą dla $a=4$. Wtedy $V(4)=6\cdot 4-\frac{1}{8}\cdot 4^3=16$.

Matura czerwiec 2025 poziom rozszerzony

 Zadanie 5   (4pkt)
Rozważamy wszystkie stożki, których wysokość jest większa od $5$, a odległość środka podstawy od tworzącej jest równa $5$.
Objętość $V$ stożka, jako funkcja wysokości h stożka, wyraża się wzorem
$V(h)=\frac{\pi}{3}\cdot\frac{25h^3}{h^2-25}$
dla $h\in(5,+\infty)$.
Wyznacz wysokość tego z rozważanych stożków, którego objętość jest najmniejsza. Oblicz tę najmniejszą objętość.
Zapisz obliczenia.

Odpowiedź: Funkcja $V$ osiąga wartość najmniejszą równą dla argumentu $h=5\sqrt{3}$.

Matura maj 2025 poziom rozszerzony

 Zadanie 6   (2pkt)
Funkcja $f$ jest określona wzorem $f(x)=\frac{12x-84}{x-8}$ dla każdego $x\in(-\infty, 8)$.
W kartezjańskim układzie współrzędnych $(x,y)$ rozważamy wszystkie czworokąty $OBCD$, w których:
$\bullet$ wierzchołek $O$ ma współrzędne $(0,0)$
$\bullet$ wierzchołki $B$ oraz $D$ są punktami przecięcia wykresu funkcji $f$ z osią – odpowiednio – $Ox$ i $Oy$
$\bullet$ wierzchołek $C$ ma obie współrzędne dodatnie i leży na wykresie funkcji $f$
(zobacz rysunek).

Oblicz współrzędne wierzchołka $C$, dla których pole czworokąta OBCD jest największe.
Zapisz obliczenia.

Odpowiedź Pole czworokąta OBCD jest największe, gdy $C=(8-2\sqrt{2}, 12-3\sqrt{2})$.

Matura grudzień 2024 poziom rozszerzony

 Zadanie 7  (4pkt)
Rozpatrujemy wszystkie takie prostopadłościany, w których suma długości wszystkich krawędzi jest równa $80$, pole powierzchni całkowitej jest równe $256$ i długości wszystkich krawędzi są nie mniejsze niż $4$.
Objętość $V$ każdego z rozpatrywanych prostopadłościanów można wyrazić za pomocą funkcji
$V(c)=c^3-20c^2+128c$,
gdzie $c\in[4,\frac{28}{3}]$ jest długością jednej z krawędzi bryły.

Oblicz objętość tego spośród rozpatrywanych prostopadłościanów, którego objętość jest najmniejsza. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź: $V^\prime(c)=3c^2-40c+128$
$c=8$ lub $c=\frac{16}{3}$
funkcja $V$ jest rosnąca w przedziałach $[4, \frac{16}{3}]$ oraz $[8, \frac{28}{3}]$
funkcja $V$ jest malejąca w przedziale $[\frac{16}{3},8]$.
Ponieważ $V(4)=256, V(8)=256$ oraz $V(\frac{28}{3})\approx 265$, więc najmniejsza możliwa objętość prostopadłościanu jest równa $256$.

Informator CKE

 Zadanie 8   (4pkt)
Olejarnia wytwarza olej ekologiczny. Aby produkcja była opłacalna, dzienna wielkość produkcji musi wynosić co najmniej $480$ litrów i nie może przekroczyć $530$ litrów (ze względu na ograniczone moce produkcyjne). Przy poziomie produkcji $(480+x)$ litrów dziennie przeciętny koszt K (w złotych) wytworzenia jednego litra oleju jest równy
$K(x)= \frac{22x^2-621,5x+23430}{480+x}$ gdzie $x\in[0,5]$.
Oblicz, ile litrów oleju dziennie powinna wytworzyć olejarnia, aby przeciętny koszt produkcji jednego litra oleju był najmniejszy (z zachowaniem opłacalności produkcji). Oblicz ten najmniejszy przeciętny koszt.
Zapisz obliczenia.
Odpowiedź Przeciętny koszt wytworzenia jednego litra oleju jest najmniejszy przy poziomie produkcji $495$ litrów dziennie. Najmniejszy przeciętny koszt wytworzenia jednego litra oleju: $K(15)=\frac{22\cdot15^2-621,5\cdot15+23430}{480+15}=38,50$ zł.
Matura grudzień 2022 poziom rozszerzony
 Zadanie 9  (6pkt)
Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe czworokątne $ABCDEFGH$, w których odcinek łączący punkt $O$ przecięcia przekątnych $AC$ i $BD$ podstawy $ABCD$ z dowolnym wierzchołkiem podstawy $EFGH$ ma długość $d$ (zobacz rysunek).

a) Wyznacz zależność objętości $V$ graniastosłupa od jego wysokości $h$ i podaj dziedzinę funkcji $V(h)$.
b) Wyznacz wysokość tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa.
Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
a)$V(h)=2(d^2-h^2)\cdot h=2(a^2h-h^3)$ dla $0<h<d$ b)Największą objętość ma graniastosłup o wysokości $h=\frac{d}{\sqrt{3}}$. Matura czerwiec 2024 poziom rozszerzony
 Zadanie 10  (4pkt)
Funkcja $f $ jest określona wzorem $f(x)=81^{\log_3x}+\frac{2\cdot\log_2\sqrt{27}\cdot\log_32}{3}\cdot x^2-6x$ dla każdej liczby dodatniej $x$.
Oblicz najmniejszą wartość funkcji $f$ określonej dla każdej liczby dodatniej $x$.
Zapisz obliczenia.
Wskazówka: przyjmij, że wzór funkcji $f$ można przedstawić w postaci $f(x)=x^4+x^2-6x$.
Odpowiedź $f(1)=1^4+1^2-6\cdot1=-4$

Matura maj 2023 poziom rozszerzony

 Zadanie 11   (4pkt)
Pole $P$ powierzchni całkowitej graniastosłupa w zależności od długości $a$ krawędzi podstawy graniastosłupa jest określone wzorem
$P(a)=\frac{a^2\cdot\sqrt{3}}{2}+\frac{13824\sqrt{3}}{a}$\\dla $a\in(0,8\sqrt{3}]$.
Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze. Oblicz to najmniejsze pole.
Zapisz obliczenia.

Odpowiedź Dla $a=8\sqrt{3}$ funkcja P osiąga wartość najmniejszą równą\\$P(8\sqrt{3})=96\sqrt{3}+1728$

Matura maj 2024 poziom rozszerzony

 Zadanie 12   (4pkt)
Funkcja $f$ jest określona wzorem $f(x)=x^4+0,5\cdot(2x+1)^4$ dla każdego $x\in\mathscr{R}$.
Oblicz najmniejszą wartość tej funkcji. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź $4x^3+0,5\cdot 4(2x+1)^3\cdot 2=0\\3x+1=0$ lub $3x^2+3x+1=0$
Pierwsze z tych równań ma rozwiązanie $x=-\frac{1}{3}$, natomiast drugie jest sprzeczne.
$f^\prime(x)0$ dla $x\in(-\frac{1}{3}, +\infty)$,
zatem
funkcja $f$ jest malejąca w zbiorze $(-\infty,-\frac{1}{3}]$
funkcja $f$ jest rosnąca w zbiorze $[-\frac{1}{3}, +\infty)$,
co oznacza, że w punkcie $x=-\frac{1}{3}$ funkcja $f$ ma minimum lokalne, będące jednocześnie minimum globalnym. Funkcja 4f4 osiąga wartość najmniejszą równą:\\$f(-\frac{1}{3})=(-\frac{1}{3})^4+0,5\cdot(\frac{1}{3})^4=\frac{1}{54}$.

Informator CKE

 Zadanie   (6pkt)
Na obrzeżach miasta znajduje się jezioro, na którym postanowiono stworzyć tor regatowy. Na podstawie dostępnych map wymodelowano w pewnej skali kształt linii brzegowej jeziora w kartezjańskim układzie współrzędnych $(x,y)$ za pomocą fragmentów wykresów funkcji f oraz g (zobacz rysunek).

Funkcje $f$ oraz g są określone wzorami $f(x)=x^2$ oraz $g(x)=-\frac{1}{2}(x-\frac{1}{2})^2+4$.
Początek toru postanowiono zlokalizować na brzegu jeziora w miejscu, któremu odpowiada w układzie współrzędnych punkt $P=(-1,1)$.
Koniec toru regatowego należy umieścić na linii brzegowej.
Oblicz współrzędne punktu $K$, w którym należy zlokalizować koniec toru, aby długość toru (tj. odległość końca $K$ toru od początku $P$) była możliwie największa. Oblicz długość najdłuższego toru.
Zapisz obliczenia.
Wskazówka.
Przy rozwiązywaniu zadania możesz skorzystać z tego, że odległość dowolnego punktu $R$ leżącego na wykresie funkcji $g$ od punktu $P$ wyraża się wzorem
$|PR|=\sqrt{\frac{1}{4}x^4-\frac{1}{2}x^3-\frac{13}{8}x^2+\frac{39}{8}x+\frac{593}{64}}$
gdzie $x$ jest pierwszą współrzędną punktu $R$.
Odpowiedź $K=(\frac{3}{2},\frac{7}{2})$ Długość toru $\frac{5\sqrt{2}}{2}(j.)$

Matura marzec 2022 poziom rozszerzony

 Zadanie   (4pkt)
Syzyf codziennie stoi przed zadaniem wtoczenia ciężkiej kamiennej kuli na szczyt pewnej góry.W chwili $t=0$ znajduje się on w punkcie $\partial$ oddalonym od szczytu o $4$ km, a położenie $x$ Syzyfa wtaczającego kulę jest opisane zależnością
$x(t)=-t^3+16,5t^2+180t$ dla $t\in[0,24]\\$, gdzie $x$ jest wyrażone w metrach, a $t$ – w godzinach.
Oś $\partial x$ jest skierowana do wierzchołka góry i jest styczna w każdym punkcie do zbocza góry.
Oblicz najmniejszą odległość, na jaką Syzyf zbliży się do wierzchołka góry, oraz największą prędkość, z jaką wtacza kamień pod górę. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź Zatem funkcja x przyjmuje wartość największą dla argumentu $15$ i $x(15)=3037,5$. Najmniejsza odległość, na jaką Syzyf zbliży się do wierzchołka góry, jest równa $4000-3037,5=962,5$ metrów.\\ Zatem największa wartość prędkości, z jaką Syzyf wtacza kulę pod górę, jest równa $\vartheta(5,5)=270,75$ m/h.

Informator CKE